Leita ķ fréttum mbl.is
Embla

Bloggfęrslur mįnašarins, nóvember 2008

Framtišin dęmi žetta sem misheppnaš og stórkarlalegt

Annar bloggari žotti gatnamotin of lķtil ķ snišum.  Eg segi žvert a móti.  Ef žarna myndist umferšarteppa. žį er markašur fyrir almenningssamgöngur.   Aš byggja vegi endalaust undir heilsuspillandi gjaldeyriseyšandi, óaršbęr, mengandi og borgarskemmandi samgöngumįta er ekki framtķšin.  Žaš er svo 1950.
mbl.is Hefur jįkvęš įhrif į umferš og öryggi
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Óheišarlegur mįlflutningur

Žaš hefur Aftenposten veriš žekktur fyrir, į mešal žeirra sem ekki fylgja blašiš aš mįlum. 

Aš fara meš hįlf-sannleika, aš żja aš hlutum į milli lķnanna.  

ķ frétt mbl.is segir :

Fjallaš er um vaxandi einangrun Noršmanna vegna afstöšu žeirra til Evrópusambandsašildar ķ leišara Nils Morten Udgaard ķ Aftenposten ķ dag. 

Aš sjįlfsögšu kann aš vera eitthvaš til ķ žessu hjį greinarhöfundi, en mér sżnist hann viljandi vera aš blįsa žessu upp śr öllu valdi. 

Sjįlfur er ég óįvešinn v. ESB ašildar, en margt bendir til žess aš bęši Ķsland og Noregi endi žar innan 20 įra.  Öflin sem vinna aš ašild eru sterk.  Kostir ašildar eru margir, en ókostirnir eru sömuleišis mjög  veigamiklir.

 


mbl.is Noršmenn einangrašir ķ barįttunni gegn kreppunni
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Gręn samgöngustefna borgarstofnanna

Hér mį sjį umfjöllun um gręnkun  į samgöngustefnu borgarinnar

  http://www.rvk.is/DesktopDefault.aspx/tabid-39/351_read-13027/

Hér klippi ég inn smį frį žeirri sķšu :

Gręn samgöngustefnu fyrir starfsemi Reykjavķkurborgar.

Borgarstjórn Reykjavķkur hefur įkvešiš aš unnin verši gręn samgöngustefna fyrir starfsemi Reykjavķkurborgar. „Slķk stefna gęti oršiš eitt af ašalsmerkjum Reykjavķkurborgar,“ sagši Hanna Birna Kristjįnsdóttir borgarstjóri en tillaga žessa efnis var samžykkt meš öllum atkvęšum į fundi borgarstjórnar ķ dag.

 

Enn fremur :

„Žetta žżšir mešal annars aš borgin skuldbindur sig til aš bjóša starfsmönnum sķnum aš nżta ašra kosti en einkabķlinn vegna starfa sinna,” sagši Žorbjörg Helga. „Žannig er komiš til móts viš žį starfsmenn sem velja aš feršast til og frį vinnu į hjóli, gangandi eša meš almenningssamgöngum.“

 

Hmm svo žetta viršist snśast bęši um feršir į vegum vinnunar og feršir til og frį vinnu ?

Žarna er krękja ķ skjali , sem kvešur į um aš reišhjól og visthęfir bķlar verša ķ boši fyrir starfsmenn. ( Smįtt og smįtt bżst mašur viš...) 

 

Enn fremur : 

 

Tillaga um samgöngustefnu fyrir starfsemi Reykjavķkurborgar
Teknir verši upp samgöngusamningar viš starfsólk žar sem žaš į viš og komi žeir ķ staš aksturssamninga. Meš samgöngusamningi er samiš viš starfsmann um aš nota fararmįta eša farartęki ķ eigin eigu vegna vinnuferša. Samgöngusamningur getur tekiš til allra vinnuferša eša einungis hluta žeirra til móts viš vistvęn farartęki vinnuveitanda. Samgöngusamningar geta tekiš til ólķkra farartękja og feršamįta en skulu įvallt hafa žaš aš markmiši aš auka hlut vistvęnna feršamįta ķ vinnuferšum į vegum borgarinnar.

 

Fyrirmyndarašstaša:

Reykjavķkurborg tryggir góša ašstöšu fyrir gangandi og hjólandi starfsfólk sem og višskiptavini. Žetta veršur gert meš góšri ašstöšu fyrir reišhjól starfsfólks og gesta og meš hreinlętisašstöšu og hjįlma fyrir starfsfólk.

 

Get ekki séš aš žarna sé fjallaš um sambęrilega samningar og starfsmenn Mannvits og Fjölbrautar ķ Įrmśla séu meš.Žar er žaš žannig aš allir sem ekki "eyša"  bķlastęši fį greitt sem samsvari strętókorti. Samtökin um bķllausan lķfsttķl veršalušu žessi fyrir tęki ķ haust :

http://www.lhm.is/content/view/227/125/

http://billaus.is/index.php?option=com_content&view=article&id=58:eitt-hundrae-manns-a-stofnfundinum&catid=34:frettir&Itemid=53

 

( Reyndar kostar bķlastęši um 20.000 į mįnuši , žannig aš žrįtt fyrir žetta er enn veriš sé aš styrkja bķlanotendur um sex sinnum meira en öšrum.  Auk žess er styrkurinn skattlagšur, en eki gjalfrjįlsu [ eša nišurgreiddu ]   bķlastęšin )

Žaš er eitt sem ég hreinlega skil ekki : Af hverju blandatr borgin  samnota reišhjólahjįlma inn ķ žessu ? Mér sżnist žaš ekki vera vel til fundiš.

Į póstlistanum um borgarhjólaleigur / almenningsreišhjól ( World Citybike mailing list ) var nišurstašan aš žaš sé ekki ęskilegt śr frį heilbrigšissjónarmišum aš vera aš samnżta hjįlma.  Żmis óhreinindi getur flżst į milli.  Hér veršur notkunin minni og vešriš ekki eins heitt, en samt.  Annaš er aš hjįlmurinn veršur aš passa viš höfušstęrš og vera rétt stilltur til aš gagnast.  Žaš kann oft aš vera talsvert mįl aš stilla hjįlm rétt eftir lögun höfušs hjį ašilanum sem ętlar aš nota hjįlminum ķ hvert skipti.  Nęr vęri aš bjóša upp į góša geymslu fyrir hjįlma, žannig aš žeir verša ekki fyri hnjaski.  Mér sklstr aš ekki sé  męlt meš žvķ aš nota hjįlm sem hafi dottiš  ķtrekaš ķ gólfiš / malbiki/steypu. Ef menn samnota hjįlma geta žeir aldrei vitaš hversu mikiš hnjask hjįlmurinn hefur oršiš fyrir. 

Svo er reyndar hitt aš hjįlmar gera miklu, miklu minna gagn, og sérstaklega gegn alvarlegum meišslum į heila en af er lįtiš.  Aš leggja įherslu į hjįlmum segir óbeint aš žeir gera gagn sem munar um og óbeint aš hjólreišar séu sérstaklega hęttulegar, sem er ósatt.   Žaš er mķn nišurstaša  eftir aš hafa žurft aš kynna mér mįliš til hlitar.  Hef lesiš tugi visindaskżrslna, mętt į sérstakan alžjóšlega mįlfund um hjįlma og öryggi  į vegum European Cyclists' Federation og rętt viš nokkrum af fremstu sérfręšingum heims į žessu sviši. ( Sjį t.d. cyclehelmets.org , Wikipedia-greinin Bicycle helmet og cykelhjelm.dk.  Fullt af tilvitnanir ķ greinar meš hinum  "hefšbundna" sżn lķka į žessum sķšum. )


Glęsilegar umbśšir, lķtiš innihald ennžį

Ég mętti og skrifaši undir yfirlżsinguna, žrįtt fyrir aš sjį marga vankanta.  Eins og oft vill vera eru markmišin flott og hįleit en svo er minna um efndir.   En ef alvara er ķ yfirlżsingum um aš bęta ašstęšur sem żta undir aš fólki stundi hreyfingu, og žį sérstaklega sem hluti af daglegum gjöršum, žį get ég og eflaust stjórn Landssamtaka hjólreišamanna, žess vegna, fagnaš. 

Žį mį vel vera aš margt gott sé sagt ķ skjalinu, til dęmis "hvatt til aš settar verši reglur um hįmarksmagn transfitusżra".    ( Fariš frekar varlega ķ žessu samt, er žaš ekki ? ) 

En varšandi hreyfingu sem hluti af daglegu lķfi og alvöru ašgeršir til aš styšja viš žessu, get ég ekki séš aš neitt sé sagt ķ skjalinu.  

Ég spurši verkefnastjórann fyrir verkefninu, Héšinn Unnsteinsson, hjį Heilbrigšisrįšuneyti, hvort ekki žurfi aš fara inn ķ žaš verk aš vinna Heilsueflingarstefnuna ķ samvinnu viš hin rįšuneytin.  Hann var samžykkur žvķ og sagši aš žaš vęri  stefnan į nęstu įrum....   Žaš er nįttśrulega forsenda til žess aš skapa ašstęšur ķ samfélaginu sem żta undir bętta lżšheilsu.  Fjįramįlarįšuneyti, Samgöngurįšuneyti, Umhverfisrįšuneyti, Menntamįlarįšuneyti, Félags- og tryggingamįlarįšuneyti, sveitafélögin og aš sjįlfsögšu frjįls félagasamtök miklu višar enn ķ ranni heilbrigšismįla žurfa aš vera meš ķ žessa vinnu.

Bęši Gunnlaugur Žór, rįšherrann og Žórólfur forstjóri Lżšheilsustöšvar lögšu įherslu į žvķ aš heilsustefnan vęri ekki greypt ķ steini.  Lagt er upp meš samvinnu, og į milli lķnanna stendur žaš ķ hverjum kafla aš sögn Žórólfs  Žórlindssyni.

Eitt sem var sérstaklega bent į var įętlun ķ Heilsustefnunni um aš Lżšheilsumat  ( Health Impact Assessment) verši lagt į öllum mįlum sem rįšherra leggur fram į Alžingi  (markmiš 5.1, ķ lok įrs 2009).   Žetta er sannarlega fagnašarefni, en žörf er ekki sišur  fyrir žannig mat į til dęmis umferšarmannvirki ķ žéttbżli,  skattlagning nagladekkja svo dęmi séu tekin.  En einhvers stašar žarf aš byrja og meš žessu veršur aš minnstu kosti žekkingaruppbygging į Ķslandi um  lżšheilsumat / HIA.


mbl.is Nż heilsustefna heilbrigšisrįšherra
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Nokkuš vönduš rök hjį FĶB en ansi einhliša

Žaš er lķka skrżtiš aš blašamenn hafa ekki nennt aš segja frį hluti af rökunum og ekki sķst ekki lesa og gera athugasemdir meš gagnrżnum augum.

Žaš er  rangt hjį FĶB aš mikiš sé veriš aš skattleggja bķlaumferš.  Žessu er öfugt fari. Hér er ekki fariš eftir Polluter Pays Principle eša mengunarbótarreglunni. 

Eftir sömu rök ętti rķkiš aš borga meš reišhjólum, varahlutum og notkun žeirra,  frekar en aš leggja į vörugjöld og vsk.

Svo "gleyma" FĶB aš nagladekkin gefa mönnum falskt öryggi, žvķ žeir eru aš mešaltali verri en ónegldu vetrardekkin ķ  vetrarferš į höfušborgarsvęšinu.  Aš žetta sé öryggisbśnašur žegar allt er į botninum hvolft er žvķ vafasamt.  

Og af hverju geta bķlstjórar ekki ekki eftir ašstęšum, eins og lög gerir rįš fyrir ? 

Og žó aš menn žurfa aš borga fyrir mengunina žį munu fullt af bķlum vera įfram į nöglum. 

Kannski žarf aš rannsaka mengunar- og  heilsuįhrif  nagladekkja betur, en žaš mį gera samhlišagjaldtöku.  Rökin er nógu góš til žess aš taka upp gjaldtöku, žó aš ekki öll kurl séu komin til grafar. 

 

 


mbl.is Leggjast gegn nagladekkjaskatti
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Hvernig var spurt og i hvaša samhengi ?

Kannski er žetta ķ samręmi viš žaš sem fólk finnst raunverulega. Kannski ekki.

Žegar nišurstöšur eru aš breytast svona mikiš ( er žaš ekki annars ),  žį vakna spurningar um ašferšarfręši žegar spurningin var lögš fyrir.

 

 


mbl.is 64% Reykvķkinga vilja flug ķ Vatnsmżri
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Notendur nagladekkja borgi. Rök og stašreyndir mjög samsett.

Hér eru nokkrar "stašreyndir"  um nagladekk og svifryk samkvęmt žvķ sem ég fę best séš, og tel ég mér hafa kynnt mér mįliš nokkuš  vel, sérstaklega varšandi svifryk  :

Eftirfarandi gildir aš ég held um bķla sem aka aš lang mestu leyti um į höfušborgarsvęšiš 

  1. Yfir heildina lķtiš viršist vera aš nagladekk veita falskt öryggi. Nagladekkin eru ekki eins góš og fólk halda og žar aš auki minnkar virkni žeirra žegar žeir slitna, en falska öryggiskenndin gerir žaš aš verki aš fólk keyri of hratt mišaš viš ašstęšur.
  2. į blauti malbiki, sem töluvert er af į veturna virka nagladekkin illa.
  3. samanburšir į hemluvegalengd į milli nagladekkja og annarra vetrardekkja er oftast gerš į nżjum nöglum og į yfirborši  žar sem nż nagladekk hafa sögulega séš veriš best, en ekki undir  įstęšum žar sem flestu alvarlegu slysin gerast aš vetrarlagi ( į Höfušborgarsvęšinu )
  4. nagladekk sem eru ķ notkun eru yfirleitt töluvert slitin, og hafa ekki sömu eiginleikar og nż nagladekk.
  5. heyrst hefur aš dekkjažvott mundi skila mun meira ķ bęttu öryggi yfir heildina en nagladekk jafnvel ķ ef allt sem telur ķ jįkvęša įtt fyrir nagaldekkin sé tališ meš.

Žaš er oft gott aš miša viš aš menn borga fyrir žaš sem žaš notar.   Mišaš viš aš heildarįhrif nagladekkja į umferšaröryggi sé umdeild og kannski į heildina neikvęš, legg ég til :

  1. Notendur nagladekkja borga fyrir aukiš slit vegna śtgjalda til višhalds.
  2. Notendur nagladekkja borga fyrir aukiš slit vegna lękkašs umferšaröryggis sem kemur vegna aukinna rįsamyndanna į vegum.
  3. Notendur nagladekkja borga fyrir heilsuįhrif nagladekkja vegna svifryks.
  4. Notendur nagladekkja borga aš minnstu kosti visst mįlamišunargjald vegna heilsuįhrifa tengda aukinna hįvaša.

Varšandi heilsuįhrifin vegna svifryks, žį er žaš mķn skošun eftir aš hafa kynnt mér żmsar alžjóšlegar skżrslur og eftir aš hafa rętt mįliš viš hérlenda opinbera sérfręšinga :

  1. Žįttur nagladekkja ķ svifryki er mikill vegna žess aš mišaš sé viš vigt ryksins. Steinryk vegur žungt.
  2. Žįttur nagladekkja/vegryks vegur žungt vegna žess aš hér sé mišaš viš PM10, korn upp aš 10 mikrómeter,  en sannaš žykir aš žaš sé enn finna rykiš sem er hęttulegast,  PM2,5  eša jafnvel PM1. Vegrykiš fellur ķ hópa stórra korna ķ žessu samhengi.
  3. Erlendis er sums stašartalaš um aš mun betri mynd af heilsuvanda svifryks fįist meš žvķ aš męla fjöldi korna fremur en vigt.  Enn betri nįlgun vęri aš męla heildaryfirborš korna ( sem er meiri ef kornafjöldi auk, į mešan vigt haldist óbreytt ), en svoleišis męlingar eru enn erfišara aš framkvęma.


Nokkrir  hafa bloggaš af skynsemi hér į blog.is um žessa frétt.  Mér sżnist til dęmis tillögur Ómars Ragnarssonar vera įgętar.

Į bloggi tengd žess frétt kom reyndar fram sś fullyršing aš malbikiš sé aš miklu leyti žrżst nišur ķ undirlagi vegsins ekki sišur en aš malbikiš sé eytt af nagladekkjum.  Žetta er reyndar įhugavert, og žurfa ašilar sem leggja gjöld į nagladekk aš skoša žessu nįnar.

En svifryksmįliš snżst ekki bara um  nagla. Kannski einna minnst um nagla, ef heilsuvinkilinn er sett ķ fyrirrśmi.

  1. Hęttulegasta svifrykiš viršist koma śr illa stilltum dķsil vélum.  Nżrri dķsil-bķla og bensķnbķlar eru samt langt frį žvķ aš vera stikkfrķ.
  2. Mér hefur heyrst frį lungasérfręšingum aš žaš lang versta kunni aš vera hanastéliš (cocktail)  sem samanstendur af sótögnum śr żmsum vélum, ķ bland viš brennisteins- og köfnunarefnissśrefnis sameinda ( SOx og NOx). Viš žessu bętist svo VOC, PAH / tjöru, efni śr bremsuboršum ofl.
  3. Af hverju męlist mesta svifrykiš į veturna ?  Jś vegna žess aš viš męlum eftir vigt frekar en kornafjölda. Og vegna žess aš vešriš sem heldur loftiš og mengunin kjur yfir žéttbyli komi ( aš ég held ) mun oftar į veturna. 
  4. Aš męla svifryksmengun viš PM10 frekar en eftir kornafjölda eša PM1 og PM2,5 gefur skakka mynd af heilsuįhęttu - og žį sérstaklega fyrir heilsu žeirra sem eru viškvęmir.
  5. Žaš eru ungbörn og žeir sem eru hjarta- eša lungaveikir fyrir sem eru ķ sérstaka įhęttu, miklu, miklu frekar en žorri ķbśa.  Hagur žeirra er aš sjįlfsögšu meir en nógu mikilvęg til aš taka į žessu mįli meš svifrykiš af festu studd góšum rökstušningi og sameiginlega nišurstöšu fagašila og hagsmunahópa.
  6. Žaš er śt ķ hött aš fara aš vara fólk almennt viš aš vera a feršinni žegar svifrykiš er mikiš. Žetta kallast į enski victim blaming
  7. Žegar svifrykiš er mikiš ber aš lękka hraša bķla, og ef žaš dugar ekki, fękka žeim.
  8. Hjólreišar og ganga eru grķšarlega hollar, ómengandi og hagkvęmir samgöngumįtar. Žaš sem viš žurfum sķst į aš halda er aš fękka žeim sem žessu stundar
  9. žaš hefur sżnt sér aš žeir sem sitja ķ bķlum geta hęglega oršiš fyrir miklu meiri loftmengun og svifryksmengun en žeir sem ganga eša hjóla į milli sömu staša. 

 


mbl.is Notkun nagladekkja kostar sitt
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Höfundur

Morten Lange
Morten Lange
Please excuse my meager Icelandic...

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband