Leita frttum mbl.is
Embla

Bloggfrslur mnaarins, jn 2009

Hjlreiabrautir til samgangna

Nna er tminn til a setja hjlreiabrautir forgang vegaframkvmdum. a strvanta greiar, skilvirkar og agengilegar brautir til samgnguhjlreia, srstaklega milli hverfa og sveitarflaga ttbli.

a hjlreiamenn eiga fullan rtt llum akbrautum, er mjg gilegt a hjla eftir stofnbrautum ttbli, ekki sst hfuborgarsvinu. Menn ttast um lf sitt og langflestir sleppa v frekar a hjla en a velja greifrustu leiirnar. Sumir finna krkaleiir sem ntast gtlega til samgangna. En til a auka hjlreia hr landi arf a fara leiis jafna t samkeppnisforskoti sem blarnir hafa fengi flskum forsendum. a mundi spara strf og ltta heilbrigiskerfinu, eins og g hef margoft treka hr blogginu, og sjlfur Samgngurherra sagi lka vi opnun hjla vinnuna. Me niurskurinn sem er leiinni heilbrigiskerfinu kmi a sr mjg vel a ltta eftirspurnin eftir /rfin fyrtir jnustu.

Erlendir rannsknir, meal annars tengd Kjartan Slensmide, sem var hj Transportkonomisk institutt Noregi hafa bent til ess a hjlreiabrautir su me hagkvmustu framkvmdir sem m fara samgngumlum. Og reyndar er sennilegt a enn s veri a ofmeta jarhag af vegaframkvmdum og vanmeta jarhag af aukningu hjlreium.


mbl.is Einkaframkvmd lkleg
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Umhverfisrherra til fyrirmyndar ! Hjlmar ofmetnir

Um daginn var frtt mrgum fjlmilum og miki blogga um a Svands Svavarsdttir umhverfisrherra hefi veri a hjla til a komast milli Alingis og runeytisins og fengi klu hfui.

etta me "slysi" telst n varla mjg frttnmt mundi g segja. Aalmli finnst mr vera a rherrann hjlar til samgangna og tlar a halda essu fram. Flott hj Svandsi a ganga fyrir me gu fordmi og vera umhverfisvnn og stunda heilbrigar, skilvirkar og huggulegar samgngur.
Hefu fleiri jekktir menn og arir hrifastum hjla hefi a sennilega breytt vihorfi til hjlreia. Breytt vihorf hefi tt a fleiri mundu hjla og a agengi til hjlreia mundi batna. Eins og g hef margoft raki ur me tilvitnanir vsindaskrslum og tlum fr Alja heilbrigismlastofnunina, svo dmi su tekin vri a mikill framfr, og srstaklega umferar-, heilbrigis-, umhverfis- og fjarhagsmlum.

Meislin sem Svands hlaut voru n ekki strvgileg a manni skilst. Daglega ea oftar er sennilega einhver blstjri, gangandi ea skokkandi ( hjlandi ess vegna ) landinu sem fr svipa "alvarleg" meisl.

En dagblin og fjlmilar almennt eru a fra sr tt a S og heyrt. a er frga flki og a er a sem er skondi ea helst sem hentar til a hneykslast yfir sem er fjalla um. Umfjllun bygga ekkingu um umferarml sst varla. a er ekki skrti tt Svands hafi kvei a han fr tli hn a vera me hjlm, en kvrunin byggir klrlega rngum forsendum.

a er bi a troa essu me hjlmana svo miki fram a varla komist anna a egar tala er um hjlreiar og ryggi. En auvita er hi fyrsta sem beri a huga a, a a lra tkni til a koma veg fyrir slysin. vnst vera enn betri a beita ekkinguna. a kemur meal annars egar maur last reynslu. Erlendar rannsknir benda til ess a reynslan s mjg mikilvgur ttur ryggi hjlreiamanna. En hgt er a lra fr reyndari hjlreiamnnum, og jafnvel setja kerfi. slandi er nna hgt a lra Hjlafrni, af hjlafrnileibeinendum sem hafa teki tt fimm daga nmskei sem var haldi fyrra vor me Breskum kennara.

frtt Vsis.is sem er gn tarlegra kemur fram :

g tk of skarpt handbremsuna og steyptist hausinn," segir Svands sem var a beygja af Lindargtu niur Skuggasundi til fundar vi manneskju ti umhverfisruneytinu.

Sem sagt a var orsk fyrir litla slysinu, og betra stilling bremsuna og / ea betra frni hefi geta komi veg fyrir a hn datt.

Svo m nefna a umhverfi sem maur hjlar bji stundum slysin heim. Skurir og kantar. Blstjrar og gangandi sem ekki taka tillit ea ekki eru vakandi. ( J, a getur vel tt vi um hjlreiamenn lka ). Sumir stgar og gangstttir ( sem sumir kjsa a hjla ) eru illa vi haldnir. arna er ml, skurir, vinnutki og a eru blindhorn og allt of rngt til a mtast og fleira eim dr.

A hamra stugt hjlmanotkun en ekki tala um anna, gerir a a verki a hin atriin f allt of litla athygli. Eins og etta s ekki ng, bendir mjg margt til ess a hjlmar su verulega ofmetnir. Virkni eirra er mun minni en okkur er lti halda.

eir sem hafa virkilega krufi mli, segja a hjlmar hafa hvergi sanna sr rannskn strri hpa hjlreiamana. Ekki einu sinni lndum ar sem hjlmanotkun hafi aukist hratt. J, hjlmar geta komi veg fyrir skrma. En nei, a er ekki lklegt a ntma hjlahjlmar hafa bjarga marga fr daua ea rkuml. eir eru vitlaust hannair, og vitlaust prfair, mia vi hfukpuna og heilann og hvernig slysin eru. Hnnunin gerir ekki r fyrir a verstu hfumeislin umferinni koma til vegna hgg sem sem eru margfalt meiri en a sem svoleiis hjlm geti ola. Enda eru hjlmar bara prfaar me v a mla hrun gervihfu r stli egar hggi kemur beint ofan hjlminum. Og bara vi ub 20 km hraa. etta samsvarar falli af minna en tveggja metra h. En hggin raunveruleikanum koma mjg oft hliunum. Og hfui er ekki stft eins of stllkani, heldur sveiganegri og tekur annig upp hggi. Fleiri skrslur benda ar a auki til ess a snningskraftar heilann su eir httulegustu, ekki hggin. Ntma hjlmur getur sennilega auki snningskraftinum vi rekstra, mia vi bert hfu. Hjlmurinn gerir hfui strra, og getur "grpi" yfirbor, srstaklega ef yfirbori hjlmsins s ekki hart og sltt.

Ef hjlmurinn vri rtt stilltur hefi hann komi veg fyrir kluna hj Svandsi, gefi a klan kom sta sem hjlmurinn ekur. En - ekki er visst a verkar heilann, sem a manni skilst hafi veri engar ea afar litlar, hefu veri minna me hjlm samt. Hver veit alvru ? Kannski hefi komi til ltilshttar heilahristing ? Hjlmurinn hefi gert hfui strri og yngri og kannski meina hfukpuna um a nota sna vrn. Akkrat varandi hugsanlega slm hrif af hjlmum svona minnihttar slysum, get g ekki beitt fyrir mr vsindaskrslur, en varandi hve ltill virkni eirra s, tlfrilega, jafnvel minnihttar slysum liggja fyrir tluvert af ggnum, sem ekki syngja lof hjlmana.

Frauplasti er hanna til a standast stala sem nota stlhfu til a meta hvernig frauplasti kremjist og dragi r hrun. Til a geta virka sem best gegn hfumeislum hefi frauplast urft a vera mun mkri en a sem n tkast, v hfukpan er mkri en stl-hfu. En stalar sem mia vi stllkn krefjast harari frauplasts. Fringar sem skouu hjlma eftir slys su nnast engin dmi um a frauplasti hefi kramist saman eins og tilgtan segi a a tti a gera. Srfringar um hnnun hjlma segja ennfremur a ef hjlmur brotni, er a merki um a hjlmurinn hafi ekki sinnt hlutverki snu. Reihjlahjlmar eru hannair til a draga r vgum hggum me v a frauplasti krumpist. egar frauplasti brotnar, er hjlmurinn ekki a draga neitt srstaklega r hgginu.

g get vitna skrslur virtum vsindatmaritum, skrslur Evrpusambandsins, nlegri samantekt haldssama norskra srfringa vsindaniurstum, til ess a styja ml mitt um a hjlmar su yfirleitt ofmetnir. ttekt skrslunni fr Seattle 1989 sem heldur fram 85% virkni a draga r hfumeislum, snir a essar rannsknir voru meingallaar. Hfundar skrifuu nja skrslu ar sem sumt var leirtt og talan fyrir virkni lkku, en nnast aldrei vitna hjlmarursmenn eirri skrslu. Hrri talan sem var dregin tilbaka er "skemmtilegri" fyrir hjlmarursmenn. ( Og svo ber a nefna a nrri skrslan "haldi enn " mrgum af gllunum, til dmis me a bera saman epli og banana )

Bresk, norsk og frnsk yfirvld og fleiri hafa hafna tillgur um a setja hjlmaskylda hjlreiamenn, me eim rkum meal annars a vandinn s ekki a mikill, ekki einu sinni mia vi hlutdeild hjlreia umferinni, og a jkv heilsuhrif hjlreia og frelsi hjlreiamanna vegi talsvert yngra en hfumeislin. Hva slenskum yfirvldum gekk til egar tillagan um hjlmaskyldu fullornum var hafna, er erfitt a vita, en visst er a eir fengu rk me stuningi vsindaskrslum via a fr Landssamtkum hjlreiamanna og fengju a tala vi okkur. Og nefnd opinber stofnun gaf lt (hlf opinbert ) um a hjlmaskylda ekki vri rtta skrefi. Yfirfer vsindaggnum hefi ekki sannfrt um gti og nausn hjlmanna. En mlsmeferin kring um kvrunartku var hulin oku. Gaman vri a vita hvort vinnubrgin s gegnsrra undir nverandi rherra. ( Ef maur glggvar ggnin sem Alingi hafi egar rherra var gefinn leyfi til a setja reglur um skyldunotkun hlfarhjlma, sr maur a etta var mjg einhlia og ansi rrt. )

Arir ailar hafa meir a segja vara vi rri fyrir hjlma. Fyrir nokkrum rum var birt skrslu fr European Conference of Transport Ministers (ECMT). Hn fjallar meal annars um a varlega beri a fara agerum umferarryggismlum sem kunna a draga r hjlreium og gngu. Agerir sem gera a a verki a meira ml veri a ganga ea hjla, svo sem a urfa a fara upp lofti ea undir jru ea taka sr krk til a vera gtu, eru dmi um hindranir sem eru lagar vegi gangandi og hjlandi. Til dmis sta ess a lkka hraa bla. ͠ essari skrslu ECMT segir a opinberir ailar ttu ekki einu sinni a reka rur fyrir reihjlahjlma. a er meir en ng a leyfa birnar sem selja au a stunda svoleiis.

g er ekki mlast til ess a flk sem vill nota hjlm sleppi v. En a hafa ofurtr hjlmana gerir a a verki hj mrgum a au taka meiri httu en ella. Svo kllu "risk compensation" hefur veri stafest af vsindamnnum. Og ofurtri hjlmana umferarryggisvinnunni, gerir a a verki a anna sem er miklu mikilvgari, svo sem frni hjlreiamanna og hraa bla gleymist.

a slma me hjlma, srstaklega ljsi ess a virkni eirra s svo llegur, er annars vegar misskilningurinn um a hjlmar su lang-lang mikilvgasti mli umferarryggi hjlreiamanna. Hins vegar er gefi flsk skilabo um a hjlreiar su srstaklega httuleg samgngumta. En hversu margir hafa di umferinni undanfarin tu r slandi , samkvmt tlur Umferarstofu ? Htt tv hundru blum. Um tuttugu gangandi. Enginn reihjli.


mbl.is Umhverfisrherra hlaut hfuhgg
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Jeffrey Sachs blindur anna hagfriauga ?

Frttablainu skrifar Jeffrey Sachs, Nbelsveralaunahafi hagfri og vinur lafs forseta slands, grein um lausnir grurhsamlum.

Hann virist ekki ba yfir ekkingu sem birtist skrslu slenska nefndarinnar um rbtum grurhsamlum. Nefndin hefur s eitt sem Jeffrey virist staurblindur : a er bi a finna upp hjli ! Bi a finna upp, ra og selja milljrum af reihjlum. Og a auka notkun eirra er einn hagkvmasti agerin sem hgt er a fara grurhsamlum. En samgngumlum sr Jeffrey bara einkablar. Hann talar um sjlfbr run en virist ekki hafa skili hugtaki til fulls. Einkablar geta ekki ori hluti af sjlfbrri og rttltri lausn ( nema vi meinum meirihluti jararinnar um essa "lausn" )

Grfin frtt heimasu Umhverfisruneytisins snir skrt a hjlreiar og gngu eiga fullt erindi inn umruna :

Miklir mguleikar a draga r losun grurhsalofttegunda

Ef blar vru jflagshpur ...

trlegt umburalyndi rkir gagnvart blana sem eiga tt a lmlesta og drepa fjlda manns hverju ri. Oft blsaklaust flk. Anna flk blum og ( etta ykir mr srast ) gangandi og hjlandi. A vsu hefur engin veri _drepinn_ hjli sustu rmlega 10 rin.

En umrur um blana er oftast eim ntum a eir su albesti vinir mannsins, nausnlegur, sexy og krttlegur. Dagblin eru flest me srbl og fullt af auglsingum um bla. Engar avaranir pra blana n auglsinganna likt v sem gerist me tbaki. Stundum er jafnvel reynt a plata okkur til ess a tra a til su ea a fram munu koma "grnir blar". vlk firra.

Vegna hversu blindir menn eru, arf g a taka a srstaklega fram a g s ekki a segja a blar su bara af hinu illa. g hef sjlfur fengi far bl rugglega tu sinnum bara san sustu ramt. Og skammast mn ekkert fyrir a. En umfjllunin um blana bendir til ess a vi lifum einhverskonar blekkingu og leiumst fram af tlsni. egar rekstrar vera ea flk aka t af, segjum vi : etta var slys. En vi rum ekki um samhengi hlutanna. Skort raunsju og heildarmynd. Svipa og blekkingin um trsin og hlutabrfamarkainn sem bjargvttir.


mbl.is k yfir gagnsta akrein
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

a a taka hjlreiar alvarlega

Niurstaa skrslu unni vegum rkisstofnuninni Cycling England er a a urfi bara a vanda sr, svo komi ljs a heilmiki mun vinnast me v a strbta agengi til hjlreia.

Me v a undirba dmi og gera etta "rtt" m f miklu meiri rangur og bati en hinga til hafi veri reikna me ( ef menn voru yfir hfu a leia hugann a hjlreium )

Hr er tengill umfjllun um skrsluna :

http://www.dft.gov.uk/cyclingengland/2009/05/new-economic-analysis-signals-a-more-effective-approach-to-cycling/

Skrsla Umhverfisruneytisins um agerir loftslagsmlum sem var ger opinber nlega fer "hlfa lei" me essu og setur upp auknar hjlreiar og gngu sem ( nst ) arbrasti kostinn til skamms tma.

Sj frtt fr Umhverfisruneytinu

En umfjllunin um hjlreiar skrslunni er nokku rr. En ef runeytin mundu vanda til verka varandi hjlreiar,eins og Cycling England mli me, mundi agerir til a auka hlutdeild hjlreiar lukkast mun betur, og vinningurinn margfaldast.

( 2009-06-24 : Reyndi a lagfra mlfar , og skri fr a um skrslu umhverfisruneytisins loftslagsmlum s a ra. )


Slys eru ekki frttnm

Mr finnst skrti hvernig frttamati fjlmilum s. Getur einhver tskrt hvers vegna mbl.is birtir sfellu svoleiis frttir ?

Vri ekki nr a lggan birti frttir af essu tagi, og svo mundu netmilar benda mnnum anga tengsl vi slys sem ess viri er a fjalla um, annig a flk mundu vita hvert megi leita ef menn vilja slysafrttir.

a er allt of miki fjalla aflitlu innsi og dpt um einstaka rekstrar ( "slys" ) en nnast ekkert um umferarryggi sem slkt.

Og aldrei hef g s bent ann sjlfsaga hlut a umferarryggi mundi batna ef fleiri mundu nota strt, hjla og ganga en frri aka bl.


mbl.is Hringbraut opnu n
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

hugaverar niurstur

a er barasta hugavert ef a s annig a umrur um stjrnml bta lestrarhfni barna.

Og gott vri ef einhverjir arir mundu sannreyna niurstuna, og helst me rum aferafri.

Oft er veri a halda fram a slenska, strfri og raungreinar ea lka kjarnafag s a sem skipti lang mestu mli sklastarfinu, og llu ru tti a koma ru sti.

g mundi segja a uppeldi og jlfun rkrur, undirstur lris og gagnrnni hugsun skipta ekki sur mli. Eftir hruninu eru kannski fleiri sammla essu en ur ....

En svo "segja essir vsindamenn okkur" sem sagt a akkrat a a ra samflagsml styrki lestrarhfileika, og ar me kjarnafag sem murmlskennsla / slenska :-)


mbl.is Umrur um stjrnml bta lestur
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hva meira er hgt a gera me kuniinga ?

Brotaferill mannsins sem um rur essa frtt ( k ofurlvi og undir hrifum kkans
Innlent | mbl.is | 16.6.2009 | 15:45 ) er trlegur.

a vekur fura a ekki s lngu bi a taka manninn fastann, me eim htti a lkur "endurtekningu" nstu rum ( ekki mnuum ) mundu vera lgmarki.

N var bi a svipta honum kurttindi. Ekkert segir um hvort vri bi a leggja hald blnum.

Fyrst erfitt s a koma fngum fyrir fangelsum, tti a leita nrra leia. Mr dettur hug a stofufangelsi me rafrnum kklabndum og strngu eftirliti og strngum skilyrum vri einn mguleiki ?

Er a ekki strfelld vanviring vi ryggisrf ba ess lands a lta svona maur leika lausum hala ?

g bara spyr. Alveg til leita arar leiir en r sem g s fyrir mr svona mean g skrifai...


mbl.is k ofurlvi og undir hrifum kkans
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Frbr hugmynd. Hefur svinvirka erlendis.

Mr vitandi hefur a a gera gtur a gngugtum streflt verslun frekar en hitt.

Og egar etta er gert gvirisdgum tti a vera enn erfiara a rkra mti essa tilraun.

En a sjlfsgu arf a ra essu vi ba og verslunareigendur, og leggja sm vinnu v a segja eim fr reynsluna af sambrilegum endurlfgunarverkefnum erlendis. Ef borgin tli ekki a leggja sr fram a koma frsgnum fr erlendum borgum framfri, tti hn a borga ailum fyrir a sinna essari vinnu. Til eru fullt af frjlsum flagasamtkum, skipuleggjendum og arkitektastofum sem geta sinnt essu, og a vel.


mbl.is Laugavegurinn veri gngugata gu veri
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Fagnaarefni fyrir ESB en ekki sland ?

a verur spennandi a sj hvort Eva Joly komist Evrpuingi, eins henni snist vera raunin, samkvmt frtt mbl.is sem er linka hr a nean

Gott fyrir Evrpuingi og ESB mundi g halda, fyrir strf gegn spillingu og fyrir skynsamlegri stefnu umhverfismlum.

En spurning hvort hn hafi tma til a astoa me rannskn svikum og prettum fjrglframanna hrlendis ? Reyndar las maur um daginn a arir flugir ailar, sem hafa rannsaka fjrglpi einrisherra og ess httar su komnir inn rannsknina, og kannski einmitt fyrir tilstilli Evu. annig a a hn hafi etv ekki mikill tmi fyrir sland er tlti ekki alsvart varandi rannskn. Eitt sem mun hjlpa okkur er a fleiri rki, ar meal BNA minnir mig, su um essar mundir a leggja pressu skattaskjlin.


mbl.is Eva Joly ni kjri
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nsta sa

Höfundur

Morten Lange
Morten Lange
Please excuse my meager Icelandic...

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband