Leita frttum mbl.is

Frsluflokkur: Umhverfisml

Hvi ekki gera etta llum opinberum stofnunum ?

egar er veri a gefa fli sem mtir bl gjaldfrjlst blasti, en ekki gefa rum samsvarandi hlunnindi erum vi fuga hagrna hvata gangi. Hvetjum til mengunar og hollustu.

tti svoleiis ekki raun a vera harbanna ?


mbl.is Starfsflki gefi strtkort
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Gott ml, en svolti eins og a pissa skna

Hva varar skipaflotinn er etta mjg jkvtt. Vri frbrt a draga r mengun og notfra sr efni henni aftur. Lka gtt a tbltur r blum minnki. En a eru ekki svoleiis lausnir sem munu vera mikilvgastir, heldur a hugsa algjrlega "ntt" og stra samhengi.

Sem dmi samgngum ttbli, er gefi ml a lausnin verur blanda af win-win lausnum sem hjlreiar, gngu, almenningssamgngur, samnttir blar, og btt borgar/hverfisskipulag. Gefur auga lei, hreinlega. Hef aldrei heryrt frambrileg mtrk vi v.

Hugsa arf lka um : mengun tengd framleislu og frgun bla, um lheilsu, um mannvnt samflag og minni hrslu og nt ( sem dregur flk til daua ) af vldum umferar. a arf a mia vi alvru sjlfbra run. Jafnrtti milli kynsla, og a miklu leyti heimshluta og samflagshpa.


mbl.is Myndi draga r tblstri
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

slendingar Kaupmannahfn hjluu vonandi

Las a copenhagenize.com a yfirvld hvatti fli til a nota reihjl og almenningssamgngur til a forast vanda me a komast leiir sinar blum.

Hr er bloggfrslan :

http://www.copenhagenize.com/2010/08/torrential-rain-police-suggest-bike.html

Og hr er textinn fr Danmarks Radio:

"- St op i god tid. Lyt til radioen eller g ind p nettet. Ser det slemt ud, s tag de offentlige transportmidler eller cyklen. Selv om der ikke kommer de samme vandmngder, s kan trafikken blive berrt, hvis kloakkerne igen ikke kan flge med, siger Lars-Christian Borg."

Sem google tarnslate vill meina a mtti segja eitthva essa lei :-)

"- Komdu upp tka t. Hlusta tvarpi ea fara online. Er a lta illa t, taka strt ea hjlandi. er a sama magn vatns, svo umfer getur haft hrif ef frveitur aftur m ekki halda upp, "segir Lars-Christian Borg.


mbl.is Flddi inn sendiherrabstainn
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Mannrttindabrot a banna daglegar hjlreiar ?

g hef lengi velt fyrir mr hvort a s mannrttindabrot a banna hjlreiar. Rkin sem eru notu eru mjg svipu og tilfelli gleigngunnar. Menn eru v a a leyfa hjlreiar geti gna ryggi. Og ef a er ekki mannrttindabrot, hvernig eigi a skilgreina etta kerfisbundna jafnri hendur hjlreiamanna ? Hr eru nokkur dmi, pnu hrasoi :

  • Banna a hjla eftir hrabrautum jafnvel tt ekki s til ara lei milli A og B. Ea leiri sem boi eru , eru ekki nnd vi a vera jafn greifr.
  • Banna a hjla n hjlms, hvort sem ferin er stutt ea lng lei veislu ea stgum byggum n umferar, hvort fari er upp bratta brekku 50 stga hita. mrgum lndum gildir etta alla aldurshpa. Har sektir eru beittir og fangelsi ef maur borgar ekki. Og yfirvld verneita a ra vsindaggnin sem sna a hjlmar skipta ekki hfumli heldur eru arir hlutir miklu, miklu mikilvgari.
  • Banna a hjla n endurskinsvesti ( etta er a ryja sr til rms mrgun lndum til dmis Lithen sem var eitt fyrsta landi sem setti svoleiis lg. Og tillaga um svipa liggur n fyrir Alingi)
  • Alfari banna a hjla (lka fyrir brn, og litlum hraa) gngustgum., ar sem sr hjlastgur er til hliar. Tillaga um etta liggur fyrir alingi.
  • Alfari banna a vera heildregna lnu sem agreinir 1m "hjlarmu" 2+1 skiptum stgum. essari rmu er ekki hgt a mta rum hjlandi. a tti srhver hugsandi maur a sj. Tillaga um etta liggur fyrir alingi.
  • Alfari banna a hjla eftir vegum ttbli me hrri hmarkshraa en 50 km/klst. (Spekingar hj borginni lgu essu til fullu alvru vi Samgnguruneytinu egar fjalla var um heildarendurskoun umferarlaga )
  • "Banna" a tala satt um litla gagnsemi hjlma hva varar heildarmyndina um ryggi hjlreia. Opinberir ailar neita a rkstyja stu sna af fullri alvru og svara gagnrni en halda fram a mra hjlmana, "ljga" skrt um gagnsemi eirra ( fullyra a hjlmar hafa bjarga fjlda mannslfa og stula a "victim blaming". Jafn vel tengsl vi takinu "Hjla vinnuna".

Svo eru fleiri bein bnn ea kannski frekar grf jafnrisbrot :

  • Samgngumannvirki miu vi hrari akstri bla
  • kutkjastyrkir ef kutki er vlkni annars ekki. ( Samgnguruneyti er a stga fyrsta skrefi rtta tt essa dagana : http://visir.is/article/20100505/SKODANIR03/945267172 )
  • Niurgreidd ea gjaldfrjls blasti sem kosta stofnanir, fyrirtki og bir morfjr
  • Kvair um lgmarks fjlda (oftast "keypis" ) blasti vi bar- og ru hsni. (Sumstaar er veri a breyta yfir hmark, ea lkka lgmarki )
  • Blabl dagblunum dregur dilk blasalana
  • Akstursrttir hafa fengi trlega miki plss fjlmilum. a er ekki veri a einfaldlega gefa flki a sem a vill, heldur veri a segja flki hva a vill. Noregi og Bretlandi eru a hjlreiar sem hafa styrkst mest sem horfendartt ( og tttakendartt ) undanfarin r.
  • Og maur gti haldi fram ....

mbl.is Segir frleitt a stva gleigngu
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Er einhver a vakna ?

a streyma inn frttir af svipuum toga, en hver er vibrgin ?

Rafmagnsblar ?

Kanntu annan ?

Hr blogginu tti a sjlfsgu a vera flokkur sem blog.is mundu birtast frslur samkvmt og mundi heita Sjlfbrni ea lka. Kannski lka sr flokkur "Hnattrn hlnun" ea strfenglegar og gnandi breytingar sem skemma fyrir sjlfbrri run yfirleitt ("Global Change").


mbl.is Brnun ss veldur meiri hlnun en hinga til hefur veri tali
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Mir jr / Gaia ?

Vri svo slmt a hugsa svolti essum notum , en halda samt r sinni, skynsemi og gagnrnni hugsun ?
mbl.is Hafa hyggjur af fkkun bflugna
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Enn btist vi n rk me hjlreium

etta kemur fram frtt mbl.is um rannskn um jkva hrif hreyfingu, ar meal hjlreia heilsu ungviis. Lttara barn, ( innan marka auvita) er sur lklegt til a lenda heilsufarsvanda sar vinni .

"Konurnar sem hjluu eignuust jafn lng brn og samanburarhpurinn, en brnin voru a jafnai rmlega 140 grmmum lttari en nnur brn."


mbl.is Hreyfing mur hefur jkv hrif heilsufar barns
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Grurhsahrifin magnast. Byrjum agerum me hliarvinningi

Lengi hefur veri vita a hlturgas N2O hafi mjg sterka grurhsavirkni. N eru a koma fram vsbendingar um a hlnun jarar auki losun N2O me nttrulegum ferlum. Sem sagt magnandi hrif hlnunar sem er innbyggur lfhvolfinu. etta er rija dmi um svoleiis magnandi hrif sem tengist (norur-)heimskautunum, sem g man eftir fljtu bragi.

  1. Hlnun brnar hafs, sem ir a slarljs hitar yfirbori frekar en ef ljsi er endurvarpa af s og snj
  2. Hlnun brur sfreranum sem inniheldur miklu magni af metani, sem er um 20 sinnum flugri grurhsalofttegund en koltvsring
  3. egar sfrerinn brnar losast lka N20 sem er um 300 sinnum flugri en CO2.

Auk ess er bent frtt mbl.is a N2O hafi neikv hrif sonlaginu. Og vi vitum lka a ynnra sonlag geti auki hlnun, v meir orka berist near lofthjpnum. Og undir vissum kringumstum getur aukning grurhsalofttegundum gert a a verki a neri hluti lofthjpsins hlnar mean efi hlutar kolna. Klnun efri hluta lofthjps geta haft neikv hrif snlaginu.

Til mtvgis vi essu m nefna a hlnun getur undir sumum kringumstum auki skjamyndun, sem getur dregi r hlnun. En sumar tegundir af skjum (unnir) geta reyndar haft verfug hrif...

Og svo m rtt nefna a mengun formi agna hafi mgulega tt undir skjamyndun sem hefur leitt til klnunar, mia vi a sem hefi annars veri. J etta kerfi er flki og a er svo sannarlega skrt a vi urfum a fara varlega og draga r hrifum okkar, srstaklega hva varar sun sem eykur sfellt losun okkur grurhsalofttegundum.

N er um a gera a grpa til agera fyrr hefi veri. Mesta samstuna og mesti vinningurinn tti a vera hgt a n me v a byrja agerum sem hafa hliarvinning. Eitt besta dmi sem g ekki til er aukning hjlreium og a draga um lei r notkun einkabla. Vi ttum a byrja v a leirtta r skekkjur sem eru samkeppnisstaa samgngumta. Dmi :

  • Gjaldfrjls ea niurgreidd, en raun rndr blasti
  • kutkjastyrkir sta samgngustyrkja bland vi bsetustyrkja
  • rttastyrki sem sjaldnast m nota til vihaldi reihjli, kaup fatnai til gngu, hjlreia ea notkun strt
  • Hlunnindaskatt samgngustyrkja mean verulegur partur af kutkjastyrki eru skattfrjls
  • Samgngumannvirki hannair me "arfir" einkabla fyrsta sti
Leiir til rbta gti veri a sna vi essu sem g hef tali upp, en passa upp a hafa valt samtali opi og skrt um bestu leiir og taka etta skrefum, en samt ekki lturhgt. Og svo mtti krna me til dmis :
  • Alvru yfirlit yfir a sem ofvaxinn umfer einkabla kosti okkur raun, og bera saman vi tekjur sem koma mti
  • Mengunarbtarreglan og grnir skattar virkjaar repum, um lei og skatt vinnu er lkku


mbl.is Er hlturgas nsta stra gnin?
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nota hluti peningana til astoar frumbyggja ?

takti vi innihaldi myndarinnar vri vi hfi a nota hluti grans af sningum Avatar a astoa frumbyggja rttindabarttu eirra.

Kannski hreinlega byrja heima meal indjna Norur-Amerku og halda svo fram meal frumbyggja 8 og fyrrverandi rla) rmnsku Ameriku, ar meal Haiti ?


mbl.is Tekjur af Avatar yfir 2 milljarar dala
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hvernig er ntni og vinningur mia vi rafhlur, vetni ea reihjl ?

Spennandi frtt etta me framleislu metanls r koltvsringi, me v a eya heilmiki af rafmagni.

a vantar a spyrja msa spurning um etta:

  • Hvaan koltvsringin a koma ?
  • Hva kostar a fanga koltvsringin ?
  • arf ailinn sem framleiir metanl me essum htti a borga ea fr hann borga fyrir a "endurnta" kola-frumeindirnar ( tengd losunarkvtum og ess httar ) ?
  • Hr er ekki um eiginlega bindingu a ra, annig a mun grnni vri a taka koltvsringinn upp tr, gras, ea lta vera a ba hann til. Ekki satt ?
  • Eru "hvatar" nttir sem urfi a endurnja og eru drir ea mun vera drir eftir sem aulindir vera agengilegar ?

Hver er nett raunvinningur ( i mrgum tilfellum neikv), mia vi til dmis a

  • nota rafmagni beint, eins og lestum ea Trolley-strt
  • nota rafmagni fremur lttum og mun sparneytnari rafhlu-farartki, sem til dmis rafmagns-reihjl
  • Nota rafmagni og sm koltvsring til a ba til mat, sem a hluta knr hjlreiamenn
  • nota rafmagni til a ba til vetni ( sennilega betri ntni egar bi metanl er bi til )
  • nota rafmagni mismundandi tegundum af rafhlum, hver me mismunandi vigt, endingu, ntni og sem ganga aulindum jarar me mismunandi htti
Vi vitum a lestir, rafmagns-strt me rana ( trolley-) og reihjl hafa margs konar sterka kosti fram yfir metan- ea rafhlu- drifnum blum. Betri skilvirkni heildarkerfisins, frri umferarslys, betri lheilsu, betri plssnting, huggulegri bir/borgir stran sparna mrgum svium samflaginu heild.

:-)
mbl.is Og a var ljs
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nsta sa

Höfundur

Morten Lange
Morten Lange
Please excuse my meager Icelandic...

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband