Leita frttum mbl.is

Bloggfrslur mnaarins, jn 2006

Kofi ngur me hundana Reykjavk

Ef bara bara Kofi Annan vissi hversu vel menn Reykjavk standa sr :

http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/frett.html?nid=1209675

Hvetjatilhundahalds, skjta mva,tnarusl og byggja mslg gatnamt. etta eru herslur Umhverfisrs Reykjavkur, og eitthva sem menn ti heimi ttu a taka sr til fyrimyndar !
.

mbl.is Kofi Annan segir rkisstjrnir heims ekki gera ng fyrir umhverfi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Breiari vegir ruggari vegir, alltaf ?

Sj teknir fyrir of hraan akstur, segir mbl. isSamkvmt frtt NFS voru fleiri en tveir teknir Reykjanesbraut sasta slarhring og sagt a hraakstri hafi ar "frst mjg vxt".

etta snir ansi skrt a svoleiis vegir hvetja til hraaksturs. Og a hefur snt sr a bll miklum hraa geti hglega lent fugum vegarhelming, enda hefur etta gerst Reykjanesbraut eftir "endurbtum". Maur hltur v a spyrja sig hversu miki ttinum me auknum hraakstri dragi r ryggi.ryggivorujrkin sem menn voru a nota opinberlega fyrir v a tvfalda Reykjanesbrautina,sem og aravegi.

Kannski arf a hera umferareftirlit mjg og til dmis setja lg um svartan kassa hj bilstjrum sem hafa"lent" ofsaakstri, til ess a breiari vegir leia raun til btts ryggis ? Forstumaur Umferarhagfristofnunnar(TI) Noregi,RuneElvik, heldur v fram a btt eftirlit og mjg hfsam umferaraukning s forsenda ess a breiari vegir og mslg gatnamt bti raun ryggi (lauslega tt fr www.toi.no ).

Frtt NFS :
Hraakstur Reykjanesbraut

mbl.is Sj teknir fyrir of hraan akstur
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Ekki skr vinningur af herlsu hjlreiahjlmum

a er vitekinn sannindi og samrmi vi heilbriga skynsemi a a bti ryggi barna ( og annarra ) a nota hjlma egar eir eru ti a hjla, lnuskautum og hestbaki.

En nlega hefur komi fram athyglisverar rannsknir og mat vsindaskyrslur sem hafa teki fyrir hversu miki a hjlpar hjlreiamenn og lheilsu a leggja herslu hjlmanotkun. "Hjlmamli" hefur reyndar veri umdeilt meal tlfringa, lkna og hjlreiasamtaka meira en ratug.

Hjlmamli er trlega erfitt ml v menn eru gjarnan mjg fastir sinni sannfringu. g hlt a g vri me fremur opnum huga almennt, gagnrnin viteknum sannindum og hlynntur a sj hluti samhengi. Samt var erfitt fyrir mig sem var sannfrur um griarleg mikilvgi hjlma a viurkenna a eir sem voru ru mli tti a taka alvarlega.

Ekki skal g halda fram a endanleg niurstaa s komin essu mli, en eir sem hafa huga heilsuml og hjlreiar, ttu a ekkja til umruna meal visindamana essu svii.

stan fyrir v a g fr a skoa mlin, var s a Samband slenskrar tryggingaflaga lagi til skyldunotkun hjlma fyrir alla hjlreiamenn. dag er hjlmaskylda fyir brnum yngri en 15 ra. Lgin hefur a manni skilst ekki auki hjlmanotkun, og a er stan fyrir v a Kiwanis vilja leggja hnd plg, sem er loftsvert, t fr vitneskjunni sem eir hafa. (Sj frtt mbl.is, vitna hr a nean)

En egar a kom til tals a skylda alla til a nota hjlma vi hjlreiar, tti mr nausnlegt a skoa bestu tiltk rk me og mti. etta var hrein og klr skylda mn sem fulltri hjlreiamanna Umferarri, ar sem etta kom til umsagnar.

h hver endanleg niurstaa veri, finnst mr rtt a ung rkin sem eru fr mrkin mti skyldunotkun hjlma komi fram. Franskur heimspekingur ( Voltaire, ea samstarskona hans ?) sagi a a hann vri sammla einstaklingi vildi hann verja rtt hans til a koma skoanir snar framfri. Reyndar eru rkin um hjlmana og srsaklega um hjlmskyldu mjg margvsleg. Sum rkin gilda lka um hvernig hjlmar eru "ofseldir" sem lausn vandamli sem er lti lita t fyrir a vera mun alvarlegra en a er raun.

Rkin mti hjlmaskyldu sem a margra mati vegur yngst, er reynslan og tlfrin fr lndum ar sem skyrar breytingar hafa veri fjldi eirra sem nota hjlma. essi tlfri m tlka annig a hjlmar gera mun minni gagn en halda mtti. etta er sagt vera niurstur nkvmrar athugana stralu, Nja Sjlandi, Bretlandi og nokkur fylki Kanada. Reyndar er heildarhrifin lheilsu sg snast str og neikv hrif ef teki er tillit til ess a flk, og srstaklega unglingar, htta a hjla kjlfar hjlmaskyldu.

stuna fyrir v a menn htta a hjla egar hjlmaskylda er sett , getur veri margvsleg, en a er ekki aalmli, heldur a a gerist. En auk ess sem menn hugsa oftast um, getur hr veri um a ra veruleg gindi, "vesen" og a hersla hjlma gefur mynd af hjlreiaum a eir su srstaklega httulegar og annig hra mnnum fr hjlunum.

a eru til margar vefsur og frigreinar um efni, en g vil srstaklega benda :

"BMJ (British Medical Journal) focuses on uncertainties about helmets

Do enforced bicycle helmet laws improve public health?

http://cyclehelmets.org/mf.html?1171

sunni eru samantekt r tveimum greinun, fr fremstu srfringar sem hafa fundi jkv og neikv hrif af hjlmaskyldu. eir sem eru jkvir gar hjlmaskyldu virist vera sammla um a hjlmaskylda hafi og geti fkka tlu hjlreiamanna umtalsvert. Margir eru v a ofurhersla v a fjalla um "nausn" hjlreiahjlma virki svipaan htt, mean margt anna mundi bta ryggi hjlreiamanna mun meira og skilvirkari.

"4 UK reports find little evidence of helmet effectiveness"

http://cyclehelmets.org/mf.html?1155

Af essum fjrum vil g srstaklega nefna skrslu eftir Tim Gill skrifu fyrir National Children's Bureau, Bretlandi

Cycling and children and young people: a review Gill T. National Children's Bureau, 2005. ISBN 1-904787-62-2

Hann fer yfir margs konar visindaskyrslur og skoar hrif agera stjrnvalda, og finnur stuning fyrir v a a vri hagur okkur allra ef brn vru meiri t a leika sr. Frelsi barna aukist til muna me reihjlum, sem stkkar reynsluheim eirra og frni. En margir foreldrar og arir eru hrddir um a hjlreiar su httulegar, sem hann finnur ekki stuning fyrir. Hann vill a brnum su gefin aukin tkifri til hjlreia og htt a tala eins og a s srstaklega httulegt. Hfumeisl eru til dmis ekki neitt srstaklega tengt hjlreium. Hann tekur fyrir visindaskyrslur um hjlma, og niurstaa hans er a gagnsemi hjlma fyrir lyheilsu, og srstaklega dulin skilabo um a hjlreiar su srstaklega httulegar halda ekki vatni. Hann notar sjlfur hjlm og vill a brnin sn noti hjlm, en a er eitthva sem yfirvld og liknarflg ekki hafa visindalegan grundvll til a halda fram sem mikilvgan hlut lyheilsumlum, frekar vert mti.

Ef einhver hefur g rk umrunni, vri ekki vitlaust a bta v vi Wikipedia-greinar sem til eru um efni.


mbl.is Hjladagur rborg
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Af hverju ekki fangelsi fyrir a aka 150 ?

"kumaur m bast vi eins mnaar sviptingu kurttinda og 50 sund krna sekt a sgn lgreglu."

Hefi ekki veri nr a svipta kumannin frelsi mnu (fangelsi) og kurttindi a minnstu kosti eitt r ?

Vi erum j a tala um 153 km klukkustund, og meir a segja vegakafla me beygjur og blindhir.

Tel a svoleiis vibrg mundi v miur hra ungir kumenn meira en auglsingar Umferarstofu.


mbl.is Tekinn 153 km hraa
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

hollusta Inrkjunum hefur grarleg hrif lfshtti suri.

etta a hollar lfshttir Inrkjunum hafa grarleg hrif lfshtti suri er punktur sem er dregi fram vitali vi snska lheilsuprfessorin Stigs Wall, sem veitti Norrnu lheilsuverlaunin 2006 mttu.

Sem sagt, vi berum byrg sjlfum okkar, vi getum veri slm ea g fyrirmynd heima, og samflaginu, en hvernig okkar "slurki" litur t fyrir milljnir manna ti heim, skiptir lka mli.

ungt l a bera fyrir einstaklingum, og ekki held g a prfessorin tlast til ess a einstaklingar beri. En etta er eitthva sem leitogar og stjrnmlamenn urfa a sp . Getur allur heimurinn lfa eins og vi, er okkar samflag g fyrirmynd, ea mundi stefna oefni ef "riji heimurinn" / suri og austur evrpa ess vegna, fylgja okkar fotspor, bora skyndibitafi, hreyfa sr allt of lti - dmis aka 2 klmeter MacDonals ea lka til a f sr kvldmat ?


mbl.is Stig Wall fr norrnu lheilsuverlaunin
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hljmar ekki mjg gfulegt

essi rlegging er um a bil jafn gfuleg egar heildina er liti og a hvetja menn til a drekka sautjn bjra dag til a minnka likur krabbameini blruhlskirtli. Sj near.

a segir sig sjlft a a s ekki eins heilsusamlegt a stunda heilsusamlega likamsrkt egar mengun er mikill, og heitt veri , en hvaan kemur mengunin ? A miklu leyti r blunum. Nr vri v a bija menn um a ekki nota blinn, ea aka hgar og mykri. Og hver olir mengunin best - eir sem stunda ngilgea likamsrkt ( til dmis hjla vinnuna) ea arir ? Rannsknir hafa ar fyrir utan snt a mengun er meiri inni blum en loftinu sem gnguflk og hjlaflk lei til vinnu og skla anda a sr. (Sj til dmis "Cycling the way ahead for towns and cities" sem finnst netinu hj ESB)

http://mbl.is/mm/frettir/frett.html?nid=1207178

Nleg uppgtvun vsindamanna Oregon Bandarkjunum tti a hljma sem ljf tnlist eyrum margra karlmanna: Svo virist sem efni bjr dragi r httunni krabbameini blruhlskirtli. S hefur a minnsta kosti ori raunin rannsknastofutilraunum. A vsu yrfti maur a drekka um a bil sautjn bjra dag til a essara meintu hrifa gti.


mbl.is Flk vara vi v a stunda lkamsrkt utandyra Bretlandi vegna hita og mengunar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Lkkum tblstri morgun og grum feitt !

a gefur kvena von a hnattrnn hlnun s nna rdd oftar, tekin alvarlegra en fyrr, lausnir rannsakaar og a forseti slands s forsvari fyrir taki essa veru. Enda kominn tmi til. a var rauninni ngu ljst egar fyrir 20 rum san a a yrfti a grpa taumanna. Grurhsahrifin eru ekkert grn.

Vissulega er enn rk rf fyrir a halda fram a rannsaka bi veurfarslkn, hvernig tegundir af skjum, svifryki hloftunum, brnun jkla samt hafss virka heildina. Og vi urfum tknilegar lausnir sem til dmis tki sem nta orkuna betur, hreinni orkugjafar og orkuberar.

En a er svo margt sem vi getum framkvmt n egar. a eru til margs konar lausnir sem vi ekki urfum a bia mrg r eftir a vera tilbnir til notkunar. a einfaldasta er a nta tkin og tknin sem vi eigum egar, sknsamlegra.Til dmis, eins og bent hefur veri , mundi a spara lauslega eins miki rafmagn og Belgar nota, ef Bandarkjamenn mundi slkkva sjnvrpin, en ekki lta standa "stand by" yfir nttu, og fram a kvld. Orkusparnaur er drasti, fljtlegasti, einfaldasti og umhverfisvnsti mtin a bregast vi. Jafnvel orkusparnaur me hjlp fjrfestinga skilvirkari tkni, borgar sig oftast upp frekar skmmum tma. slandi er orkan sem vi notum hsunum og a hluta til inai, tiltlulega hrein. annig mtti segja aekki s svo miki a spara hr, varandi bein mengun, en anna gildir um samgngurnar.

Eftirfarandi atrii mla me aukin notkun reihjla og tveimur jafnfltum, bland vi almenningssamgngum. Breytt feramunstur bjarga ekki heiminn, en geta minnka grurhsahrif athafna okkar verulega. ar a auki eru svo margar jkvar "hliarverkanir" :

- loftslagsverkefni Landverndar var s niurstaa fenginn a hjlreiar, ganga og almenningssamgngur vri lklegir til a skila jafn miki hreinni minnkun tblstri grurhsalofttegunda og vetnisverkefni nstu 25 rin. g tel a vera vanmat hjlreiar, en essi niurstaa snir a etta tti a taka alvarlega jafnvel tt auknar hjlreiar, ganga og strtnotkunar veri seint tflutningsvara. Hitt er anna ml, a a mundi styja ferainainn, sem lka skaffar gjaldeyri. (Spyrji mig ef etta er ljst )

- a er bi a finna upp hjli, og tknin hefur veri btt tluvert undanfarin r, varandi gindi og notkunarsvi reihjla. mean vi bium eftir tkninjungar blum, er hgt a nota a kutki sem ntir orkuna best allra, sem sagt reihjli.

- Jafnvel tt blar vera rair sem bara skila vatnsgufa sem tblstri, mun framleislan blnum fram menga tluvert. Yfir lftma bls er tluverur hluti af mengunina tengd framleislu og frgun. Svo getur svo sem veri a essi ni vetnistkni og arar tknilegar lausnir feli sr vandaml sem vi sjum ekki enn fyrir. Sumir hafa velt vngum yfir hrif ess hloftunum egar fari a leka t miki af vetni.

- Flestar ferir ttbli eru frekar stuttar. Reykjavk hefur veri reikna t af verkfristofunni Hnnun, a meallengd fera er um 3 km.

- Ferir a lengd 3 km eru ngu stuttar til ess a a margir geta labba ea hjla vegalengdin. Margir sem hafa teki tt "Hjla vinnuna", og jafnvel eir sem hafa hjla hringinn kringum landi ggerarskyni, segja "etta var n miklu minna ml en g hlt". Og venjuleg tivistarft duga vel flestum tilvikum til hjlreia, egar er rok og rigning.

- stuttum ferum menga blar meira - kld blvl mengar margfalt meira en heit vl, og eyir meira.

- Samkvmt alja heilbrigisstofnun og Lheilsust urfa menn a hreyfa sr daglega til a fyrirbyggja heilsutjni. Mlt er me v a menn hreyfa sr 30 mntum hflegri hreyfingu, samtals yfir daginn. Hjlreiar til samganga eru metnar til a vera meal allra besta kosti heilsurkt sem vl er .

- Tala er um aukandi tgjld heilsugeiranum. Fyrirbyggjandi, dagleg og hfleg heilsurkt er besta leiin til a spara heilsukerfinu. Fjlda rannskna benda til ess a eir sem hjla daglega lifa 7 til 10 rum lengur og lifa heilbrigara lifi. eir spara samflaginu a minnstu kosti 100.000 ISK ri, aallega vegna tgjalda heilsugeiranum, en lka vegna fkkunar veikindadaga.

- Ef fleiri labba og hjla, batnar umferarryggi. Hvort viltu vera fyrir - hjlreiamann ea Hummer ? Aljlegir rannsknir benda lka til ess a fyrir hjlreiamenn umferinni er httan mun minni en hefur veri tali, jafnvel minna en httan tengd v a vera bl sumum lndum, og g er ekki bara a tala um Danmrk ea Holland.

- Hjlreiamen og gangandi ekki eins htt af mengun bla og blstjrar og faregar. Sumir setja fyrir sr a nota sjlfbrar samgngur v eir halda a mengunin s svo mikill. Mlingar sna a mengun blum s oft meiri en loftinu sem gangandi og hjlandi draga a sr, enda er loftinntaki nlgt tblstri bla undan.

- Fyrst kostir aukinnar hjlreiar og gngu til samganga eru svo miklar vri kjri fyrir stjrnvld a sna a eim er alvara v a hvetja sem vilja, til da. Hr strvanta enn gilegar og ruggar tengingar milli ngrannasveitaflaga og bjarhluta, astur vinnustum, jafnrtti blastyrkjum, skattamlum og margt fleira. Athugun Noregi syndi a framkvmdir fyrir gangandi og hjlandi mundi borga sr allt a fjrtnfalt mia vi kostna.

- Ekki geta allir labba ea hjla, a er visst. En ef agengi til samgangna og hvatningur eru til staar, sna dmin fr til dmis Oulu norur-Finnlandi og rndheimi Noregi a mun fleiri geta og vilja en menn hafa haldi. rndheimi eru kaldari vetur og brattari brekkur en hfuborgarsvinu hr, en 12% fera eru farnar reihjli. Oulu er mun kaldari en hr veturna og ansi vindasamt, en hlutdeild hjlandi er 25% yfir rinu, og minnkar bara um rijung um hvetur mia vi sumrin, enda eru eir duglegir a ryja snj vel og snemma, og sna verki a hjlreiar eiga viringu og agengi skili, ekkert sur en arar feramtar. Reykjavk eru ekki til tlur fyrir hlutdeild hjlreia sumri til, en seint fyrra haust mldist hjlreiar til a vera 2,6% fera, en 1% um hvetur ri 2002. Hjlreiar alein eru v svpuu rli og strt, en tluvert fleiri ferir eru farnir labbandi en strt. Tkifrin hfuborgarsvinu og mrgum ttbliskjrnum ttu a vera mjg g til a auka hjlreiar um 10-15% v hr eru svo strt hlutfall fera stuttir.

- a er a vera ljsara a landsvi s takmrku aulind, ekki sst kjrnunum hfuborgarsvinu. a er kominn tmi til a eir sem nota blastin borgi eitthva af kostnainn sem er bundinn blastum. Sagt er a eitt venjulegt blasti Reykjavk kosti 2-3 milljnir. Menn segja gjarnan a blaeigendur borga svo miklu meira en a sem vegirnir kosta. gleymist oft a reikna inn umferarlggslu, kostna lands sem er lagt undir vegi, kostnaur sem hlst af umferarslysum og kostnaur sem hlst af mengunar. WHO hafa reikna t a borgum Evrpu deyja fleiri af vldum mengunar bla en af vldum umferarslysa. Og fleiri deyja egar hinum vestrnum heimi, af sjkdmum sem tengjast beint hreyfingarleysis, en af essum fyrrgreindum tveimur ttum til saman. vanta enn fleiri atrii kostnaargreiningu aukinnar umferar, svo sem mengun og aulindaeysla rum hlutum lfshlaups bls, en g lt essi upptalning duga hr.

- Blastin eru dmi um hvernig samkeppnisstaa bla og sjlfbrum samgngum hafi veri skekkt. Anna dmi eru blastyrkir. slarborg er nna farinn a borga starfsmnnum jafn miki klmeter ef eir fara fund reihjli og ef eir fara bl, mia vi hflegir vegalengdir (0,5-5 km ?). Fleiri borgir og jkirkjan vestur-Noregi gera eins ea betur. Mrg bresk og bandarsk fyrirtki hafa byrja a rukka fyrir blasti en styrkja annarra feramta, t fr hagkvmnissjnarmium. Stundum er rukka fyri blasti, en flk fr smu upph launaselinum og geta sjlfir kosi. Margir kjsa a eya ekki blasti, og urfa fyrirtkin ekki a byggja ea leiga rndr vibtarsti. Bretlandi nta fjlmrg fyrirtki sr skattareglur sem gerir a enn arbrara a leiga starfsmnnum reihjl kostakjrum, og svo "gefa" starfsmnnum hjlin nokkur r seinna

- Ef fleiri hjla og ganga, skapast vingjarnlegri borg, ttbli og land. ar a auki mundi lklega rmdin vegunum batna. Og umferin mundi lklega hgja sr, sem mundi enn draga r mengun, hvaa, ryggistilfinningu og slysum. insvum var gert hjlreiatak, men jkvum agerum og uppkomum yfir fjgur r, sem er stuttur tmi. Hjlreiar jkst um 20%, umferarslysum fkkuu um 20% og 35 miljnir danskar spruust heilbrigiskerfinu.

E.S

A lokum : Sorry for my bad Icelandic. Leirtingar og skammarbrf eru velkomin.

E.S2 Sj lka grein mna um lauslega sama efni Morgunblainu rijudaginn 4. janar, 2005, Blaflotinn og umhverfi.

Hr er svo tengill skrslu um mgulegar agerir til a minnka tblstri fr einkablum unnin sem hluti af loftslagsverkefni Landverndar : "Agerir til a draga r losun fr blum. " http://www.landvernd.is/myndir/BilarOkt2005.pdf


mbl.is Samrsing um loftslagsbreytingar hefst Reykjavk morgun
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Taka lfeyrissjir mi af sfri fjrfestingum

a a norski olusjurinn s a draga sr t r fyrirtki sem eru litin haga sr illa mannrttinda- og umhverfismlum er lofsvert. ( AFP/mbl 6.jni 2006: Norska rki selur hlut sinn Wal-Mart af siferisstum )

Olusjurinn norski og lfeyrissparnaur slendinga hefur stundum veri borin saman.

Hvernig tli afstaa slenska lfeyrissja s varandi a athuga sfri fyrirtkja sem eir fjrfesta ?


mbl.is Norska rki selur hlut sinn Wal-Mart af siferisstum
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Höfundur

Morten Lange
Morten Lange
Please excuse my meager Icelandic...

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband